Ինքնավար էներգաարտադրությամբ զբաղվող քաղաքացիները, այն է՝ իրենց տանիքներին արևային կայան տեղադրած և դրա միջոցով իրենց տան կամ ձեռնարկության էլեկտրաէներգիան ապահովողները այս տարի անակնկալի են եկել՝ իմանալով, որ ՀԷՑ-ն իրենց արևային պանելների արտադրած ավելցուկ էլեկտրաէներգիան գնելու է ընդամենը 13 դրամով։
Այդպիսի կայան ունեցող քաղաքացիներից մեկը MediaHub-ի հետ զրույցում ասաց, որ նախորդ տարի ինքը ՀԷՑ-ին իր արտադրած ավելցուկ էլեկտրաէներգիան վաճառել է 18 դրամով, իսկ դրանից առաջ եղել է ավելի բարձր գին՝ մոտ 21 դրամ։ Նկատենք, որ վերջին տարիներին Հայաստանում լայն տարածում ստացած արևային կայանները մատչելի էլեկտրաէներգիա ունենալու աղբյուր են, բայց նաև դրանց շնորհիվ լրացուցիչ եկամուտ ապահովելու հնարավորություն են, ու հենց դրա հաշվին են այդքան գովազդվում ու նաև խրախուսվում պետության կողմից։ Կարելի է ասել՝ այդ կայանները մարդկանց համար նաև բիզնեսի միջոց են դարձել, և, տեսակետ կա, որ նաև չարաշահում են այդ հնարավորությունը, քանզի ասում են՝ արևային կայանները անհատի կամ կազմակերպության էլեկտրաէներգիայի պահանջները բավարարելու համար են, այլ ոչ թե բիզնես անելու կամ լրացուցիչ եկամուտ ապահովելու։
Բացի այդ, նաև համակարգը պետք է դիմակայի այդքան ավելցուկ էլեկտրաէներգիային, որ կարողանա դա գնել և հետո սպառում ապահովել, իսկ ՀԷՑ-ում, ինչպես գիտենք, կա համակարգի մեծ մաշվածություն, ենթակառուցվածքները նորմալ վիճակում չեն, ու այս տեմպերով ինքնավար էներգաարտադրողների աճն ու իրենց կարիքներից ավելի էլէկտրաէներգիայի արտադրումը կարող է մի օր խնդիրների առջև կանգնեցնել էլեկտրաէներգետիկական համակարգը։ Բայց քաղաքացիներն իրենք էլ մեղք չունեն այս հարցում, քանզի պետությունը թույլ է տալիս ու մի բան էլ խրախուսում է այս եղանակով արևային կայանների տեղադրումը, որ մարդիկ ոչ միայն մատչելի գնով սեփական էներգիայի աղբյուրն ունենան, այլև ավելցուկը վաճառեն և դրանով լրացուցիչ եկամուտ ապահովեն իրենց համար։
MediaHub-ն այս հարցով դիմեց ՀԷՑ-ին՝ պարզելու, թե ո՞րն է այս տարի նախորդից մոտ 5 դրամով ավելի պակաս գնով էլեկտրաէներգիա գնելու հիմնավորումը։ ՀԷՑ-ից, սակայն, մեզ հիշեցրին, որ սակագնի ձևավորման հետ իրենք կապ չունեն՝ սակագինը որոշում է Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը (ՀԾԿՀ)։ ՀԾԿՀ-ից էլ նախ հիշեցրին, որ ինքնավար էներգաարտադրության շրջանակում հաշվարկային տարի է համարվում յուրաքանչյուր օրացուցային տարվա մայիսի 1-ից մինչև հաջորդող օրացուցային տարվա ապրիլի 30-ը ներառյալ ժամանակահատվածը՝ ավելացնելով․
«Հաշվարկային տարվա ավարտին էլեկտրական էներգիայի դրական փոխհոսքի դեպքում էլեկտրական էներգիայի այդ քանակության համար ինքնավար էներգաարտադրողը «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ից ստանում է հատուցում էլեկտրաէներգետիկական մեծածախ շուկայի մասնակիցների կողմից հաշվեկշռման շուկայում անհաշվեկշռույթների արդյունքով առաջացած էլեկտրական էներգիայի վաճառքի տարեկան նվազագույն գնով,այն է՝ համակարգի կողմից էլեկտրաէներգիայի ձեռք բերման նվազագույն գնով։ 2024 թվականի մայիսի 1-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 30-ը ներառող հաշվարկային տարվա արդյունքով կազմել է 13.1688 դրամ/կՎտժ՝ ներառյալ ավելացված արժեքի հարկը»։
Վահե Մակարյան