Նիկոլ Փաշինյանն արդեն չի էլ թաքցնում, որ իր համար «թուրք» որակումը բնավ վիրավորական չէ, միգուցե նույնիսկ հաճոյախոսություն է։ Այդ ծիրում է թերևս պետք դիտարկել ժամանակին հենց Հայաստանի նախաձեռնած՝ ցեղասպանությունների զոհերի հիշատակի օրը՝ դեկտեմբերի 9-ին, վարչախմբի թշնամական լռությունը, ապա և հետին թվով մի անատամ տեքստ հրապարակելը։ Չէ՞ որ նախօրեին Փաշինյանը բանաձևեց, որ «Թուրքիան, Հայաստանն ու Ադրբեջանն ունեն իրար կարիքը», հետևաբար՝ ի՞նչ հարկ կա «նեղացնելու» ավագ «գործընկերոջը»՝ հիշեցնելով իր պատմական հանցանքի և առայսօր այն ուրանալու մասին։
Մինչդեռ ժամանակին բովանդակ հայկական լոբբին պայքարում էր, որ աշխարհի հզորները ճանաչեն և դատապարտեն Հայոց ցեղասպանությունը։ Ի վերջո, հայաստանյան վարչախմբի ջանքերից անկախ, նույնիսկ ի հեճուկս Փաշինյանի՝ ԱՄՆ գործող նախագահ Ջո Բայդենն անցած տարի վերջապես ճանաչեց Հայոց ցեղասպանությունը։ Ճիշտ է, այդ ակտը, ինչպես և Հայաստանի հետ կապված որևէ այլ քայլ, օրինակ՝ ֆրանսիական խորհրդարանի մի քանի բանաձևերը, առավելապես գործիք են՝ զսպելու Թուրքիայի ծավալապաշտական նկրտումները։
Իրականությունն այն է, սակայն, որ աշխարհում երբևէ գոյություն ունեցած հակաթուրքական կոալիցիաները մշտապես գործել են մեր կամքից անկախ։ Այդպես է առնվազն 19-րդ դարի վերջին քառորդից, երբ Բարձրագույն դուռն օրակարգ բերեց Արևելյան, այն է՝ Հայկական հարցը։ Բայց չէ՞ որ առնվազն անկախությունից ի վեր՝ վերջին մի քանի տասնամյակում, Հայաստանը հաջողում էր համադրել իր շահերը բնական դաշնակիցների հետ, Թուրքիայի և Ադրբեջանի դեմ բավական լուրջ կոնսոլիդացիա ձևավորել, Արցախի հարցում և Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում հասնել լրջագույն արդյունքների։
Մինչդեռ այսօր Փաշինյանի վարչախումբը հայկական շահը համադրում է, ոչ ավել, ոչ պակաս, թշնամու հետաքրքրությունների հետ՝ դրանով իսկ դեմ գնալով ոչ միայն ազգային-պետական օրակարգերին, այլև դաշնակից և բարեկամ երկրների շահերին։ Նույն Բայդենն, ի վերջո, ամերիկյան նախագահներից առաջինն է, որը կատարել է իր նախընտրական խոստումը, չի խաբել միլիոնավոր ամերիկահայերին և համայն հայությանը, քաղաքական և բարոյական գնահատական է տվել անգամ Անկարայի որդեգրած մերժողական քաղաքականությանը։ Սա նշանակում է, որ հայկական դիվանագիտությունը ցանկության և հնարավորության դեպքում կարող էր ԱՄՆ-ի և Թուրքիայի միջև առկա անջրպետը, Անկարայի հանդեպ Վաշինգտոնի վերապահ վերաբերմունքը հօգուտ մեզ ծառայեցնել։
Փաշինյանի վարչախումբը որևէ արժանիք չունի վերջին երկու տարում որևէ երկրի կառավարության կամ խորհրդարանի կողմից հակաթուրքական կամ հակաադրբեջանական կեցվածք ցուցաբերելու հարցում, և այդ դափնիները նրանց վերագրելն ուղղակի ծիծաղելի է։ Փոխարենը, սակայն, նրանք կարող էին ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի, Կիպրոսի, Հունաստանի, Իրանի և այլ բարեկամ երկրների բարձր ատյաններից հնչող խոսքերը դարձնել իրապես քաղաքական գործոն թուրք-ադրբեջանական դաշինքի դեմ, ինչով և գործնականում կերաշխավորեին Հայաստանի և Արցախի անվտանգության մակարդակի բարձրացումը։
Ինչի՞ մասին է խոսքը, սակայն, եթե Հայոց ցեղասպանության ճանաչման կամ Արցախի հարցում հայամետ դիրքորոշումները հարուցում են Երևանի մտավախությունը՝ հանկարծ չվտանգելու հարևանների հետ միակողմանի խաղաղության հաստատման երկխոսությունը։ Ցանկացած ճանաչում՝ լինի Արցախի, թե Հայոց ցեղասպանության, պետք է կապիտալիզացնել, որի համար պետությունը պիտի մանրակրկիտ ծրագրված քաղաքականություն ունենա։ Այս իշխանախմբի ձեռագիրը, սակայն, հայկական օրակարգի երկու կարևորագույն հարցերը՝ Արցախն ու Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը, բնի մեջ թաղելն է, իսկ այդ դեպքում անգամ ամենազորեղ միջազգային ուժերի ճանաչումը ոչինչ չի տա։
Դավիթ Սարգսյան